Söke Ovası Konumu ve Özellikleri
19 Temmuz 2024

Söke Ovası Konumu ve Özellikleri

Ege Denizi'nin tarihi ve doğal güzellikleriyle dolu orta kıyı bölgesinde yer alan Söke Ovası, Büyük Menderes Nehri'nin hemen yakınında kurulmuştur. Söke'nin en verimli arazisini oluşturan ova, şehir ile Büyük Menderes Nehri arasında yer almaktadır. Şehrin yerleşim yeri ovanın kuzey ve kuzeybatı tarafına doğru genişlemiştir. Aydın'a 54 km, İzmir'e 120 km mesafededir. Doğusunda Koçarlı, kuzeydoğusunda Germencik, kuzeybatısında Kuşadası ve batısında Milas ilçeleriyle sınırdır. Söke Ovası'nın yüz ölçümü 1088 km² olup, deniz seviyesinden yüksekliği 23 metredir. Şehre 50 km uzaklıkta Bafa Gölü yer almaktadır. Göl, Söke ve Milas arazisi içerisinde kalmaktadır. Söke'nin hemen kuzeyinde Samson Dağları, Gümüş ve Kemer Dağları, güneyinde ise Beşparmak Dağları bulunmaktadır.

Coğrafi Konumu

Söke, güneyinde Didim, kuzeyinde İzmir ve Muğla, batısında Kuşadası bulunan şirin ve oldukça güçlü bir ilçedir. Söke Ovası, Büyük Menderes Havzası'nın en son noktasında olan çok verimli bir araziye kuruludur.

İklimi

Söke bölgesi Akdeniz iklim kuşağı içerisinde yer almaktadır. Yazları kurak ve sıcak, kışları ılık ve yağışlı geçer. Nem oranı diğer yörelere göre yüksektir. Çam ve makilik dahil olmak üzere her türlü yabancı bitki yanında kültürü yapılan pamuk ve bilumum hububat, meyve, sebze, incir, zeytin yetiştirilir.

Ekonomi

Söke Ovası, Türkiye'nin en önemli pamuk üretim sahalarından biridir. 450 bin dekar ekilebilir araziye sahiptir. Türkiye'nin Pamuk Ambarı olan ilçenin ekonomisi, yıllık gayrisafi hasılanın %70'ini oluşturan tarımsal üretim ile tarıma dayalı sanayi malları üretimini kapsamaktadır. Verimli Söke Ovası'nda ana ürün pamuğun dışında buğday, çeşitli yem bitkileri, narenciye, meyve bitkileri, incir ve en önemli olan zeytin yetişir. Söke'nin dağlarından yağ, ovasından bal akar. Tarımda, balıkçılık, arıcılık ve hayvancılık da önemli yer almaktadır. Söke'de tarım makineleri üretimi yapan fabrikalar başta olmak üzere çeşitli kollarda üretim alanları bulunmaktadır.

Tarihi Önemi

Söke Ovası'nın bir zamanlar Ege Denizi olduğunu ve ovanın üzerinde bulunan Lade Adası'ndan bir deniz savaşı başladığını biliyor muydunuz?

Ova hakkındaki bilgilerden sonra şimdi M.Ö. 494'e gidelim. O tarih, Pers İmparatorluğu'nun idaresi altına giren Anadolu ve Milet Kenti'nin 2.5 km batısında bir ada vardı. Bu adanın etrafında çok büyük bir deniz savaşı yaşanmıştı. Bugün Büyük Menderes Nehri'nin taşıdığı kum, kil, çakıl vb. ile alüvyon arasında kalmış tepe durumundaki bu adanın adı Lade Adası, çevresinde yapılan deniz savaşının adı da Lade Deniz Savaşı idi.

Lade Deniz Savaşı

Lade Deniz Savaşı veya Muharebesi, İyon Ayaklanması sırasında M.Ö. 494'te gerçekleşen bir deniz muharebesidir. Muharebe Pers Donanması'nın İyon kenti ittifakına karşı kesin zaferiyle sonuçlanmış ve İyon ayaklanmasını tamamıyla sonlandırmıştır.

Batı Anadolu'ya kadar genişleyen Pers hakimiyeti, özellikle İyon kent devletlerinin deniz ticaretini sınırlandırmıştı. Her yıl Pers Sarayı'na ödemek zorunda kaldıkları haraçın üstüne bir de Pers Sarayı'nın Önasya'nın Grek kent devletleri yönetimine atadığı tiranlar, halk arasında yaygın bir hoşnutsuzluğa yol açıyordu. İyon Ayaklanmasını tetikleyen görünürdeki neden tiranlara karşı duyulan hoşnutsuzluktu.

İşte bu tiranlardan biri olan Milet tiranı Aristagoras, M.Ö. 499 yılında Pers Satrabı Artaphernes'ı da yanına alarak, daha doğrusu ikna ederek Naksos'u (Günümüz Nakşa Adası) ele geçirmek amacıyla bir sefer başlatmıştı.

Tarihçi Herodot'un anlatımına göre İyon ayaklanmasının merkez üssü Milet (Didim) olduğundan Pers İmparatoru 1. Darius doğrudan saldırının Milet'e olması gerektiğini öngörür ve Pers ordusu Milet'e doğru yol almaya başlar. İyon kuvvetleri ise Milet yaklaşımını denizden savunmaya karar verir.

İyon ayaklanmasına katılan şehir devletleri, Milet'in savunulması için, Midilli ile ittifak yaparak bir donanma oluşturmaya başlar. Herodot'a göre savaş düzeni içinde yer alan kent devletleri Milet (Günümüz Didim), Priene (Günümüz Söke), Myus (Bafa Gölü Civarı), Teos (Günümüz Seferihisar), Sakız (Günümüz Sakız Adası), Erythrae (Günümüz Çeşme), Phokaia (Günümüz Foça), Sisam (Günümüz Susam Adası) ve Midilli'dir. Donanma toplam 353 "triremeden" oluşan bir kuvveti toplamıştır.

"Trireme" güvertesi 3 kat olan ve her katta kürekçilerin dizildiği eski bir savaş gemisi çeşididir. Dönemin en sağlam donanma gücüne sahip Sakız Adası en başı çeker.

Savaşa katılan şehir devletlerinin ve gemilerin sayılarını yine Herodot şöyle vermiştir: "Sakız Adası: 100, Milet: 80, Midilli: 70, Sisam: 60, Teos: 17, Priene: 12, Erythrae: 8, Myus: 3 ve Phokaia: 3".

Bu arada Efes ve Kolophon (Günümüz Değirmendere köyü), İyon birliğine dahil olmalarına rağmen, savaşa katıldıklarına dair henüz resmi bir kanıt bulunmuyor. Herodot'a göre Pers donanmasında 600 savaş gemisi bulunmaktaydı. Bu donanma Fenike, Mısır ve yakın zamanda yeniden boyun eğdirilen Kıbrıs'tan sağlanmıştı.

Herodot Pers Donanması'nın komutanından bahsetmez ama Pers kaynaklarında General Datis olarak geçer. Savaş, İyon donanmasının Milet şehri açıklarında bulunan Lade Adası çevresine konuşlanmasının ardından başlar. Herodot'un verdiği rakamlara göre, 49 Sisam triremesi muharebe hattından çekilmiştir. İyon muharebe hattının batı kanadındaki Midilli gemileri de Sisam filosunun çekildiğini görerek muharebe hattını terk etmişler. Böylece 70 geminin daha ayrılmasıyla filo mevcudu 234 gemiye düşmüştür. Sonuç olarak İyon muharebe hattının bir kanadı bütün bütün çökmüş olur ve bu durum üzerine bazı İyon gemileri de durumun bir anda umutsuz hale geldiğini görünce çekilirler. Muharebede kalan İyon kuvvetleri her ne kadar inatla dövüşmüşlerse de ağır kayıplara uğrar ve kalan gemiler de muharebe alanından çekilirler. Herodot, denizde izlenmekte olan bu gemilerin Mykale Dağı eteklerine geldiğini ve karaya çıktıklarını ve karadan ilerleyerek Efes topraklarına kadar ilerlediklerini yazmaktadır.

Sonuç olarak İyon filosunun uğradığı bu yenilgiyle İyon Ayaklanması kesin olarak çözülmüş, Lade Deniz Muharebesi ise o tarihe kadar "bir savaşta nihai sonucu belirleyen" ilk deniz muharebesi olmuştur.

Kaynaklar
  • Ovagentr
  • Tarihiolaylar
  • İzmirdergisi
  • Eric Gaba
  • Vikipedi

Sizden Gelen Sorular / Yorumlar

soru

Mukadder

19 Temmuz 2024 Cuma

Söke Ovası'nı gezerken, bir zamanlar Ege Denizi olan bu bölgede Lade Adası'nın bulunduğunu ve burada büyük bir deniz savaşı yaşandığını düşünmek gerçekten şaşırtıcı değil mi? Lade Deniz Savaşı'nın sonuçları hakkında daha fazla bilgi edinmek için hangi kaynaklara başvurabilirim?

Cevap yaz
1. Cevap
cevap

Admin

Mukadder, Söke Ovası'nın tarihî zenginliği gerçekten büyüleyici. Lade Deniz Savaşı hakkında daha fazla bilgi edinmek için, antik tarih ve deniz savaşları üzerine yazılmış kaynaklara başvurabilirsin. Özellikle Herodot'un "Historia" adlı eseri, bu savaş hakkında önemli bilgiler sunar. Ayrıca, modern tarihçilerden Donald Kagan'ın "The Peloponnesian War" adlı kitabı da deniz savaşları ve stratejiler konusunda derinlemesine bilgiler içerir. Bu kaynakları inceleyerek Lade Deniz Savaşı'nın sonuçları ve etkileri hakkında daha detaylı bilgi edinebilirsin.

Soru Sor / Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Pasinler Ovası Nerededir?

Pasinler Ovası Nerededir?

Suluova Ekonomisi

Suluova Ekonomisi

Balat Ovası Nerede?

Balat Ovası Nerede?

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Bakırçay Ovası Konumu ve Özellikleri

Bakırçay Ovası Konumu ve Özellikleri

Amik Ovası Türü ve Özellikleri

Amik Ovası Türü ve Özellikleri

Yüksekova Tarihçesi

Yüksekova Tarihçesi

Erbaa Ovası Oluşumu ve Özellikleri

Erbaa Ovası Oluşumu ve Özellikleri

Ceylanpınar Ovası Özellikleri

Ceylanpınar Ovası Özellikleri

Güncel

Bafra Ovası Oluşumu ve Özellikleri

Bafra Ovası Oluşumu ve Özellikleri

Güncel

Alüvyon Türleri ve Oluşumu

Alüvyon Türleri ve Oluşumu